مقالات
خواص کنجد برای سلامتی
دانه های کنجد یکی از قدیمی ترین و ارزشمند ترین خوراکی هایی هستند که بشر از هزاران سال پیش آنها را شناخته و استفاده کرده است. این دانه های کوچک اما پرخاصیت، در فرهنگ های مختلف با نام های گوناگونی مانند تیل، نووولو و الو شناخته می شوند و جایگاه ویژهای در آشپزی آسیایی و خاورمیانهای دارند. عطر دلپذیر و بافت ترد کنجد باعث شده تا به عنوان چاشنی یا ماده اصلی در بسیاری از غذاها، شیرینیها و فرآورده های سنتی مورد استفاده قرار گیرد.
اما خواص کنجد تنها به طعم و کاربرد آشپزی آن محدود نمی شود. این دانه مغذی سرشار از ویتامینها، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و چربی های مفید است که نقش مهمی در سلامت قلب، استخوان ها و سیستم ایمنی بدن ایفا می کند. به همین دلیل، کنجد یکی از سالم ترین مواد غذایی طبیعی در جهان شناخته می شود.
از فرآورده های محبوب کنجد می توان به ارده اشاره کرد که با استفاده از دستگاه ارده گیری کنجد تهیه می شود و ارزش غذایی بسیار بالایی دارد. درک بهتر این ماده مغذی، نیازمند آشنایی با خواص ارده کنجد و تأثیرات شگفت انگیز آن بر سلامت بدن است.
در ادامه این مقاله، به بررسی منشأ دانه های کنجد، مهم ترین خواص آن و راههای ساده برای گنجاندن کنجد و فرآوردههای آن در رژیم غذایی روزانه می پردازیم.
دانه های کنجد چیست؟
دانههای کنجد از قدیمیترین دانه های روغنی شناخته شده توسط بشر هستند و از گیاه گلدار کنجد با نام علمی Sesamum indicum از خانواده Pedaliaceae به دست می آیند. این دانه های کوچک دارای بالاترین میزان روغن در میان انواع دانهها بوده و طعمی لطیف و آجیلی دارند که با برشته شدن ملایم در دمای پایین، عطر و مزه آنها بیشتر نمایان می شود. کنجد را می توان به صورت خام، خشک یا بوداده مصرف کرد و به عنوان یکی از مواد اولیه مهم در تهیه غذاها، شیرینی ها و تنقلات مورد استفاده قرار داد. همچنین دانه های کنجد بوداده و آسیاب شده به همراه روغن زیتون، خمیری به نام تاهینی یا ارده تولید می کنند که یکی از دیپ های محبوب خاورمیانه به شمار می رود و در برخی کشورهای اروپایی نیز از کنجد در تولید مارگارین استفاده می شود.
کنجد در انواع مختلفی مانند سفید، سیاه و قهوهای وجود دارد که هرکدام ویژگیهای تغذیهای خاص خود را دارند. دانه های کنجد سفید معمولاً پوستکنده هستند و آهن بیشتری نسبت به کنجد سیاه دارند، به همین دلیل بیشتر در صنایع غذایی و تهیه روغن کنجد کاربرد دارند. در مقابل، دانه های کنجد سیاه و قهوهای پوسته خود را حفظ کردهاند، عطر و طعم قوی تری دارند و اغلب در مصارف دارویی استفاده میشوند. کنجد سیاه همچنین حاوی حدود ۶۰ درصد کلسیم بیشتر نسبت به نوع سفید است و به همین دلیل ارزش تغذیهای بالایی دارد.
آشنایی با 15 خاصیت کنجد
کنجد یکی از مغذی ترین دانه های روغنی در جهان است که از گذشته های دور جایگاه ویژهای در تغذیه و طب سنتی داشته است. این دانه های کوچک سرشار از ویتامینها، مواد معدنی، آنتی اکسیدان ها و چربی های مفید هستند و میتوانند نقش مهمی در حفظ سلامت بدن ایفا کنند. از تقویت استخوانها و سلامت قلب گرفته تا بهبود عملکرد دستگاه گوارش و افزایش انرژی، کنجد فواید متعددی دارد که آن را به یک ماده غذایی ارزشمند در رژیم روزانه تبدیل کرده است. در ادامه با ۱۵ خاصیت مهم کنجد آشنا می شویم تا بدانیم چرا افزودن این دانه شگفت انگیز به برنامه غذایی، انتخابی هوشمندانه برای سلامتی است.
رژیم گیاهخواری با پروتئین بالا
دانه های کنجد یکی از بهترین منابع پروتئین گیاهی به شمار می روند و می توانند نقش مهمی در تأمین نیاز پروتئینی افراد گیاهخوار ایفا کنند. حدود ۲۰ درصد از ترکیب کنجد را پروتئین تشکیل می دهد که شامل اسیدهای آمینه باکیفیت و ضروری برای ساخت و ترمیم بافت های بدن است. به همین دلیل، کنجد گزینهای ارزشمند برای افرادی است که گوشت و فرآوردههای حیوانی را از رژیم غذایی خود حذف کردهاند اما همچنان به دنبال دریافت پروتئین کافی هستند.
افزودن کنجد به وعده های غذایی روزانه نهتنها میزان پروتئین رژیم گیاهخواری را افزایش می دهد، بلکه به تنوع و طعم غذا نیز کمک می کند. می توان دانه های کنجد خام یا بوداده را روی سالادها، سبزیجات بخارپز، غذاهای تهیه شده با حبوبات و حتی انواع نودل و پاستا اضافه کرد. همچنین مصرف فرآورده هایی مانند ارده و روغن کنجد راهی ساده و مؤثر برای دریافت پروتئین و سایر مواد مغذی مفید این دانه ارزشمند در یک رژیم غذایی گیاهی متعادل و پرانرژی است.
پیشگیری از دیابت
دانه های کنجد سرشار از منیزیم، فیبر و ترکیبات گیاهی مفیدی هستند که نقش مهمی در تنظیم قند خون و کاهش خطر ابتلا به دیابت دارند. منیزیم موجود در کنجد به بهبود عملکرد انسولین کمک کرده و باعث میشود سلول های بدن بتوانند قند را بهتر جذب و مصرف کنند. به همین دلیل، مصرف منظم کنجد می تواند در پیشگیری از نوسانات قند خون و کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ مؤثر باشد.
از سوی دیگر، روغن کنجد نیز به عنوان یک روغن سالم گیاهی تأثیر مثبتی بر سلامت افراد دیابتی دارد. مطالعات نشان دادهاند استفاده از روغن دانه کنجد به عنوان روغن اصلی پختوپز می تواند به کاهش سطح گلوکز پلاسما و کنترل فشار خون در بیماران مبتلا به دیابت کمک کند. این ویژگیها، کنجد و روغن آن را به انتخابی هوشمندانه برای افرادی تبدیل می کند که به دنبال پیشگیری از دیابت یا کنترل بهتر این بیماری از طریق تغذیه سالم هستند.
درمان کم خونی
دانه های کنجد، به ویژه کنجد سیاه، منبعی غنی از آهن هستند و نقش مؤثری در پیشگیری و بهبود کم خونی دارند. آهن یکی از عناصر ضروری برای تولید هموگلوبین در خون است و کمبود آن می تواند باعث احساس ضعف، خستگی مفرط و کاهش تمرکز شود. مصرف منظم کنجد می تواند به تأمین بخشی از نیاز روزانه بدن به آهن کمک کرده و سطح انرژی را افزایش دهد.
کنجد سیاه به دلیل حفظ پوسته طبیعی خود، میزان آهن بیشتری نسبت به کنجد سفید دارد و به همین علت در رژیم غذایی افراد مبتلا به کم خونی بسیار توصیه می شود. افزودن کنجد یا فرآورده هایی مانند ارده کنجد به وعده های غذایی روزانه، به ویژه همراه با مواد غذایی حاوی ویتامین C، می تواند جذب آهن را افزایش داده و به تقویت بدن و کاهش علائم ضعف و کم خونی کمک کند.
سلامت قلب و عروق
دانه های کنجد و روغن استخراج شده از آن نقش مهمی در حفظ سلامت قلب و عروق دارند. روغن کنجد با جلوگیری از تشکیل و تجمع پلاکهای آترواسکلروتیک در دیواره رگها، به بهبود جریان خون و کاهش فشار بر قلب کمک می کند. این ویژگی باعث می شود مصرف منظم روغن کنجد بتواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش داده و عملکرد سیستم گردش خون را تقویت کند.
یکی از ترکیبات ارزشمند موجود در کنجد، آنتیاکسیدانی به نام «سزامول» است که خاصیت ضدالتهابی و ضد آتروژنیک دارد و از آسیب به رگه ای خونی جلوگیری می کند. علاوه بر این، دانه های کنجد سرشار از اسیدهای چرب تکغیراشباع به ویژه اسید اولئیک هستند که به کاهش کلسترول بد (LDL) و افزایش کلسترول خوب (HDL) کمک می کنند. این تعادل در سطح چربی خون، خطر بروز بیماریهای عروق کرونر و سکته مغزی را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.
خواص ضد سرطان
دانه های کنجد به دلیل دارا بودن ترکیبات معدنی و گیاهی مفید، میتوانند نقش مؤثری در کاهش خطر ابتلا به سرطان داشته باشند. منیزیم موجود در کنجد یکی از عناصر مهمی است که به تنظیم عملکرد سلولی کمک کرده و در مهار رشد غیرطبیعی سلول ها نقش دارد. علاوه بر این، کنجد حاوی ترکیبی به نام فیتات است که به عنوان یک عامل ضد سرطان شناخته می شود و میتواند از آسیبهای اکسیداتیو به سلولها جلوگیری کند.
مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم دانههای کنجد به ویژه در کاهش خطر ابتلا به تومورهای روده بزرگ مؤثر است. این خاصیت باعث می شود کنجد در پیشگیری از سرطان کولورکتال نقش محافظتی داشته باشد. ترکیب فیبر، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی موجود در کنجد به سلامت دستگاه گوارش کمک کرده و محیطی نامناسب برای رشد سلول های سرطانی در روده ایجاد می کند.
سلامت دستگاه گوارش
دانه های کنجد به دلیل داشتن مقدار بالای فیبر غذایی، نقش مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش ایفا می کنند. فیبر موجود در کنجد به بهبود عملکرد رودهها کمک کرده و باعث حرکت منظم مواد غذایی در دستگاه گوارش می شود. این ویژگی، سلامت روده بزرگ را تقویت کرده و از بروز اختلالات گوارشی جلوگیری می کند.
مصرف منظم کنجد می تواند فرآیند دفع مواد زائد را آسانتر کرده و از یبوست پیشگیری یا آن را برطرف کند. فیبر موجود در این دانهها با افزایش حجم مدفوع و نرمتر کردن آن، عبور مواد دفعی را تسهیل کرده و به عملکرد روان و طبیعی رودهها کمک می کند. به همین دلیل، افزودن کنجد به رژیم غذایی روزانه راهی ساده و طبیعی برای بهبود سلامت گوارش است.
رهایی از آرتریت روماتوئید
دانههای کنجد سرشار از مس هستند، ماده معدنی حیاتی که در فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی نقش مهمی دارد. این آنزیمها با کاهش التهاب و مقابله با رادیکال های آزاد، به کاهش درد و تورم مرتبط با آرتریت روماتوئید کمک می کنند و روند پیشرفت این بیماری را کند می سازند.
علاوه بر خواص ضدالتهابی، مس موجود در کنجد به تقویت استخوانها، مفاصل و رگهای خونی کمک میکند. این اثر ترکیبی باعث می شود مصرف منظم دانههای کنجد به بهبود سلامت مفاصل و کاهش مشکلات حرکتی ناشی از آرتریت روماتوئید کمک کند و کیفیت زندگی افراد مبتلا به این بیماری را ارتقا دهد.
بهداشت تنفسی
دانههای کنجد منبعی غنی از منیزیم هستند که نقش مهمی در سلامت دستگاه تنفسی ایفا می کند. منیزیم با آرام سازی عضلات صاف راههای هوایی به جلوگیری از اسپاسمها کمک می کند و این عملکرد می تواند شدت علائم آسم و سایر اختلالات تنفسی را کاهش دهد.
افزودن کنجد به رژیم غذایی می تواند به بهبود عملکرد ریهها و تسهیل تنفس کمک کند. مصرف منیزیم کافی از طریق دانه های کنجد، علاوه بر کاهش خطر اسپاسم های راه هوایی، نقش محافظتی در برابر مشکلات تنفسی مزمن دارد و سلامت عمومی سیستم تنفسی را ارتقا می دهد.
تقویت سیستم ایمنی بدن
دانههای کنجد منبع غنی از مواد معدنی مهمی مانند روی و مس هستند که نقش کلیدی در عملکرد صحیح سیستم ایمنی ایفا میکنند. روی به تولید و فعالسازی سلولهای ایمنی کمک میکند و بدن را در برابر عفونتها و ویروسها مقاومتر میسازد. مس نیز با شرکت در تولید آنزیمهای آنتیاکسیدانی، به مقابله با رادیکالهای آزاد کمک میکند و از آسیب سلولی جلوگیری میکند.
علاوه بر این، آنتیاکسیدانهای موجود در کنجد مانند سزامول و سسامین به کاهش التهاب و تقویت پاسخ ایمنی بدن کمک میکنند. مصرف منظم دانههای کنجد میتواند به حفظ سلامت عمومی بدن، کاهش ابتلا به بیماریهای عفونی و تقویت مقاومت طبیعی بدن در برابر عوامل بیماریزا کمک کند.
سلامت استخوانها
کنجد یکی از منابع غنی کلسیم در بین دانهها است و به همراه منیزیم و فسفر، نقش مهمی در تقویت و استحکام استخوانها دارد. کلسیم موجود در کنجد به تشکیل و حفظ تراکم استخوان کمک می کند و خطر ابتلا به پوکی استخوان را کاهش میدهد، بهخصوص در سنین میانسالی و سالمندی.
منیزیم و فسفر نیز در جذب و استفاده بهینه کلسیم توسط بدن نقش دارند و به رشد سالم استخوانها در کودکان و نوجوانان کمک میکنند. افزودن دانه های کنجد یا فرآوردههایی مانند ارده به رژیم غذایی، راهی طبیعی و مؤثر برای حفظ سلامت استخوانها و مفاصل است و میتواند از شکستگیها و ضعف استخوانها جلوگیری کند.
کنترل فشار خون
دانههای کنجد به دلیل داشتن اسیدهای چرب تکغیراشباع و منیزیم، میتوانند نقش مهمی در کاهش فشار خون بالا ایفا کنند. این ترکیبات به شل شدن عروق خونی و بهبود جریان خون کمک می کنند، که در نتیجه فشار وارده بر قلب کاهش مییابد و سلامت قلب و عروق ارتقا پیدا میکند.
همچنین مصرف منظم کنجد و روغن آن میتواند به کاهش التهاب و اکسیداسیون در رگها کمک کند، که یکی از عوامل افزایش فشار خون و بیماریهای قلبی است. ترکیب خواص آنتیاکسیدانی و اثرات مثبت بر دیواره عروق، دانههای کنجد را به یک ماده غذایی مؤثر برای کنترل فشار خون و پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی تبدیل می کند.
سلامت پوست و مو
دانههای کنجد سرشار از ویتامینها، اسیدهای چرب مفید و آنتیاکسیدانها هستند که به تغذیه و محافظت از پوست کمک می کنند. این ترکیبات با مبارزه با رادیکالهای آزاد، روند پیری پوست را کند کرده و باعث کاهش چینوچروک و خشکی پوست میشوند.
همچنین اسیدهای چرب و مواد معدنی موجود در کنجد به تقویت فولیکولهای مو و افزایش جریان خون در پوست سر کمک می کنند. مصرف منظم دانههای کنجد یا فرآوردههایی مانند روغن و ارده کنجد میتواند موها را ضخیمتر، براقتر و سالمتر کند و از ریزش مو جلوگیری نماید.
کاهش التهاب و درد مفاصل
کنجد حاوی ترکیبات ضدالتهابی طبیعی مانند سزامین و سزامول است که میتوانند التهاب مفاصل را کاهش دهند. این ویژگی باعث می شود مصرف کنجد به کاهش درد و تورم ناشی از بیماریهای التهابی مانند نقرس و آرتروز کمک کند.
فیبر و مواد مغذی موجود در کنجد همچنین به حفظ سلامت استخوانها و مفاصل کمک می کنند. با افزودن این دانه ارزشمند به رژیم غذایی روزانه، می توان اثرات ضدالتهابی طبیعی دریافت کرده و کیفیت زندگی افراد مبتلا به مشکلات مفصلی را بهبود بخشید.
بهبود عملکرد مغز
دانههای کنجد منبع غنی از منیزیم، روی و ویتامینهای گروه B هستند که نقش کلیدی در سلامت مغز و عملکرد عصبی ایفا می کنند. این مواد مغذی میتوانند حافظه، تمرکز و قدرت یادگیری را تقویت کرده و از اختلالات شناختی پیشگیری کنند.
علاوه بر این، آنتیاکسیدانهای موجود در کنجد از سلولهای عصبی در برابر آسیب رادیکالهای آزاد محافظت می کنند. مصرف منظم دانه های کنجد به ارتقای سلامت مغز و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای عصبی مرتبط با سن، مانند زوال عقل و آلزایمر، کمک می کند.
کنترل وزن
فیبر و پروتئین موجود در دانه کنجد باعث ایجاد احساس سیری طولانیمدت میشوند و به کنترل اشتها کمک می کنند. این ویژگی به افراد کمک میکند کالری کمتری مصرف کنند و در مدیریت وزن موفقتر باشند.
علاوه بر این، اسیدهای چرب سالم و مواد معدنی کنجد به حفظ متابولیسم مناسب بدن کمک میکنند و از تجمع چربیهای اضافی جلوگیری می کنند. افزودن کنجد به وعدههای غذایی به ویژه در رژیمهای کاهش وزن، راهی طبیعی و مؤثر برای حفظ تناسب اندام و ارتقای سلامت عمومی است.
نتیجه گیری
دانههای کنجد با ترکیبی غنی از ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای چرب مفید، فیبر و آنتیاکسیدانها، یکی از مغذی ترین و سالم ترین دانههای طبیعی محسوب می شوند. خواص کنجد شامل تقویت سیستم ایمنی، بهبود سلامت قلب و عروق، کنترل فشار خون، افزایش عملکرد مغز، تقویت استخوانها، کاهش التهاب و درد مفاصل، کمک به کنترل وزن، حفظ سلامت پوست و مو و کاهش خطر برخی سرطانها است.
افزودن دانههای کنجد یا فرآوردههایی مانند ارده و روغن کنجد به رژیم غذایی روزانه، راهی ساده و مؤثر برای بهرهمندی از خواص کنجد و ارتقای سلامت بدن است. این دانه کوچک نه تنها طعم لذیذی به غذاها می دهد، بلکه بهعنوان یک مکمل طبیعی و مفید، به حفظ سلامت و بهبود کیفیت زندگی کمک می کند.
برای شما
جدیدترین محصولات