مقالات
مضرات ارده کنجد چیست؟ معرفی 8 عارضه مهم
ارده کنجد یکی از مقویترین فرآوردههای گیاهی است که به دلیل سرشار بودن از اسیدهای چرب مفید، پروتئین، کلسیم و آنتیاکسیدانها، جایگاه ویژهای در رژیم غذایی بسیاری از خانوادهها دارد. این محصول چه به روش سنتی با دستگاه ارده سنگی و چه در خطوط تولید صنعتی پیشرفته توسط مجموعههایی مانند شرکت سپاهان کلدپرسینگ تهیه شود، در اصل یک ماده غذایی پرانرژی و ارزشمند محسوب میشود.
با این حال، همان طور که هر ماده غذایی در کنار فواید خود می تواند محدودیتها و عوارضی نیز داشته باشد، مصرف بی رویه یا نادرست ارده کنجد نیز ممکن است برای برخی افراد مشکلاتی ایجاد کند. آگاهی از این عوارض احتمالی به شما کمک میکند تا با شناخت شرایط بدنی خود، میزان مصرف را کنترل کرده و از بروز مشکلات پیشگیری کنید.
در ادامه این مقاله، به بررسی ۸ عارضه مهم و کمتر گفته شده ارده کنجد می پردازیم تا بتوانید با دیدی آگاهانهتر از این ماده مغذی استفاده کنید.
۱. افزایش وزن و چاقی در صورت مصرف بیرویه
اولین و شایعترین عارضه مصرف ارده کنجد، افزایش وزن در صورت زیادهروی است. ارده مادهای بسیار پرکالری و سرشار از چربیهای مفید است؛ بهطور متوسط هر یک قاشق غذاخوری ارده حدود ۸۵ تا ۱۰۰ کیلوکالری انرژی دارد. اگرچه این چربیها عمدتاً از نوع غیراشباع و مفید برای قلب هستند، اما همچنان کالری بالایی دارند و در صورت مصرف بیش از نیاز روزانه، میتوانند منجر به مازاد انرژی و در نهایت افزایش وزن شوند.
افرادی که تحرک بدنی کمی دارند، رژیم کاهش وزن را دنبال میکنند یا مستعد اضافهوزن هستند، باید در مصرف ارده تعادل را رعایت کنند. مصرف مداوم ارده همراه با مواد پرکالری دیگر مانند شیره، عسل یا نان سفید میتواند دریافت کالری را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
نکته مهم این است که کیفیت تولید، چه با روش سنتی و چه صنعتی، تأثیری در میزان کالری ندارد؛ زیرا ارزش انرژی ارده به خود دانه کنجد مربوط است. بنابراین حتی اگر محصول با دستگاه ارده سنگی یا توسط مجموعههایی مانند شرکت سپاهان کلدپرسینگ تولید شده باشد، باز هم مصرف بیش از حد آن میتواند باعث افزایش وزن شود. تعادل در مصرف، کلید بهرهمندی از فواید بدون دچار شدن به عوارض است.
بیشتر بخوانید: خواص ارده کنجد
۲. ایجاد حساسیت (آلرژی به کنجد)
دومین عارضه مهم، واکنشهای آلرژیک به کنجد است. کنجد یکی از مواد غذایی آلرژن محسوب میشود و در برخی افراد میتواند واکنشهای ایمنی ایجاد کند. علائم این حساسیت ممکن است خفیف تا شدید باشد و شامل خارش پوست، کهیر، تورم لب و گلو، آبریزش بینی، مشکلات گوارشی یا حتی در موارد نادر، شوک آنافیلاکسی شود.
افرادی که سابقه آلرژی غذایی دارند، باید در مصرف ارده احتیاط کنند. در کودکان نیز بهتر است هنگام اولین مصرف، مقدار کمی داده شود تا واکنش احتمالی بررسی گردد. در صورت مشاهده علائمی مانند تنگی نفس یا تورم شدید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
حساسیت به کنجد ارتباطی با روش تولید ندارد و حتی محصول کاملاً بهداشتی و باکیفیت نیز میتواند در افراد مستعد، واکنش آلرژیک ایجاد کند. بنابراین مهمترین اصل، شناخت وضعیت بدنی و سابقه حساسیتی فرد است، نه صرفاً نوع فرآوری یا برند محصول.
۳. افت فشار خون در افراد مستعد
سومین عارضه احتمالی ارده کنجد، کاهش فشار خون در برخی افراد است. کنجد حاوی ترکیباتی مانند منیزیم و اسیدهای چرب غیراشباع است که میتوانند به گشاد شدن عروق و کاهش فشار خون کمک کنند. این ویژگی برای افراد مبتلا به فشار خون بالا مفید است، اما در افرادی که بهطور طبیعی فشار خون پایین دارند یا داروهای کاهنده فشار مصرف میکنند، ممکن است باعث افت بیش از حد فشار شود.
علائم افت فشار خون شامل سرگیجه، ضعف، تاری دید، احساس سبکی سر و حتی غش کردن است. اگر فردی پس از مصرف ارده دچار چنین علائمی شود، بهتر است میزان مصرف را کاهش داده و با پزشک مشورت کند. بهویژه سالمندان و افرادی که داروهای قلبی یا ضد فشار خون مصرف میکنند باید در مصرف مواد غذایی کاهنده فشار، احتیاط بیشتری داشته باشند.
بیشتر بخوانید: خواص تخم گوجه فرنگی
۴. مشکلات گوارشی (نفخ و دلدرد)
چهارمین عارضه، بروز برخی مشکلات گوارشی در صورت مصرف زیاد است. ارده به دلیل چربی بالا و بافت غلیظ، هضم نسبتاً سنگینی دارد. در برخی افراد، بهخصوص کسانی که معده حساسی دارند یا دچار اختلالات گوارشی هستند، مصرف زیاد آن میتواند باعث نفخ، احساس سنگینی، دلدرد یا اسهال خفیف شود.
همچنین مصرف ارده با معده خالی در بعضی افراد باعث سوزش معده یا احساس تهوع میشود. ترکیب آن با مواد بسیار شیرین یا پرچرب دیگر نیز میتواند فشار بیشتری به دستگاه گوارش وارد کند.
برای پیشگیری از این مشکلات، بهتر است ارده در حد اعتدال و ترجیحاً همراه با وعده غذایی متعادل مصرف شود. اگر فردی پس از مصرف مداوم دچار ناراحتی گوارشی میشود، کاهش مقدار یا قطع مصرف میتواند به بهبود علائم کمک کند.
۵. افزایش قند خون در صورت مصرف همراه با شیرینکنندهها
اگرچه خودِ ارده شاخص گلیسمی پایینی دارد و بهتنهایی باعث افزایش سریع قند خون نمیشود، اما در عمل معمولاً همراه با شیره خرما، شیره انگور، عسل یا شکر مصرف میشود. این ترکیبات میتوانند بار قندی وعده غذایی را بهشدت افزایش دهند و برای افراد مبتلا به دیابت یا پیشدیابت مشکلساز شوند.
مصرف مداوم ترکیب ارده و مواد بسیار شیرین، بهویژه در وعده صبحانه، ممکن است باعث نوسانات شدید قند خون شود؛ بهطوری که ابتدا افزایش سریع انرژی و سپس افت ناگهانی قند خون رخ دهد. این وضعیت میتواند با علائمی مانند خستگی، گرسنگی زودرس، تحریکپذیری و میل مجدد به خوردن مواد شیرین همراه باشد.
افراد دیابتی یا کسانی که مقاومت به انسولین دارند، بهتر است ارده را بدون شیرینکننده یا با مقدار بسیار کم مصرف کنند و حتماً میزان کلی کربوهیدرات دریافتی روزانه خود را در نظر بگیرند.
بیشتر بخوانید: خواص روغن نارگیل چیست؟
۶. تشدید سنگ کلیه در افراد مستعد
کنجد حاوی ترکیباتی به نام اگزالات است. اگزالاتها در بدن میتوانند با کلسیم ترکیب شده و در برخی افراد مستعد، به تشکیل سنگهای کلیوی (بهویژه سنگهای اگزالات کلسیم) کمک کنند. اگر فرد سابقه سنگ کلیه داشته باشد، مصرف زیاد مواد غذایی سرشار از اگزالات میتواند احتمال عود را افزایش دهد.
البته این موضوع به معنای ممنوعیت کامل مصرف ارده برای همه افراد نیست؛ بلکه بیشتر در مورد کسانی صدق میکند که سابقه سنگ کلیه دارند یا پزشک برای آنها رژیم کماگزالات تجویز کرده است. در چنین شرایطی، مصرف باید محدود و با نظر پزشک باشد.
نوشیدن آب کافی در طول روز نیز میتواند به کاهش خطر تشکیل سنگ کمک کند. بنابراین تعادل در مصرف و رعایت توصیههای پزشکی اهمیت زیادی دارد.
۷. افزایش چربی خون در صورت زیادهروی
اگرچه چربی موجود در ارده عمدتاً از نوع مفید (غیراشباع) است و حتی میتواند به بهبود پروفایل چربی خون کمک کند، اما مصرف بیش از حد آن ممکن است باعث افزایش کالری دریافتی و در نتیجه بالا رفتن سطح تریگلیسرید شود.
افرادی که دچار چربی خون بالا هستند یا رژیم کنترل چربی دارند، باید توجه داشته باشند که «مفید بودن چربی» به معنای «مصرف نامحدود» نیست. هر ماده پرچرب—حتی اگر سالم باشد—در صورت زیادهروی میتواند به افزایش وزن و بالا رفتن چربیهای خون منجر شود.
بهخصوص اگر ارده همراه با مواد قندی یا نانهای پرکربوهیدرات مصرف شود، احتمال افزایش تریگلیسرید بیشتر میشود. بنابراین برای بهرهمندی از خواص آن بدون ایجاد عارضه، بهتر است مقدار مصرف در حد ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری در روز (بسته به نیاز انرژی فرد) محدود شود و در چارچوب یک رژیم متعادل قرار گیرد.
۸. تداخل با برخی داروها (به ویژه داروهای رقیقکننده خون)
یکی دیگر از عوارض کمتر مورد توجه، احتمال تداخل ارده کنجد با برخی داروهاست. کنجد حاوی ترکیبات آنتیاکسیدانی و اسیدهای چرب خاصی است که میتوانند تا حدی بر عملکرد پلاکتها و فرآیند انعقاد خون اثر بگذارند. در افرادی که داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین یا داروهای ضدپلاکت مصرف میکنند، زیادهروی در مصرف مواد غذایی مؤثر بر انعقاد ممکن است تعادل درمان را برهم بزند.
همچنین به دلیل تأثیر احتمالی ارده بر فشار خون و قند خون، افرادی که داروهای مرتبط با این دو مشکل را مصرف میکنند، باید میزان مصرف خود را کنترل کنند. تغییر ناگهانی و زیاد در رژیم غذایی—از جمله افزایش چشمگیر مصرف ارده—میتواند نیاز به تنظیم دوز دارو را ایجاد کند.
بنابراین اگر فردی بیماری زمینهای دارد یا داروهای خاص مصرف میکند، بهتر است پیش از مصرف منظم و زیاد ارده، با پزشک خود مشورت کند.
نتیجه گیری
ارده کنجد یک ماده غذایی مغذی و ارزشمند است که میتواند بخشی از یک رژیم سالم و متعادل باشد. با این حال، مصرف بی رویه یا بدون توجه به شرایط بدنی فرد ممکن است با عوارضی مانند افزایش وزن، واکنشهای آلرژیک، افت فشار خون، مشکلات گوارشی، نوسانات قند خون، تشدید سنگ کلیه، افزایش چربی خون و تداخل دارویی همراه شود.
نکته کلیدی این است که هیچ ماده غذایی—حتی مفید و طبیعی—نباید بهصورت افراطی مصرف شود. رعایت اعتدال، توجه به شرایط جسمانی، و در صورت لزوم مشورت با پزشک، بهترین راه برای بهرهمندی از خواص ارده و پیشگیری از عوارض احتمالی آن است.
برای شما
جدیدترین محصولات