مقالات
آیا ارده خراب میشود؟ 6 نشانه را بشناسید
ارده یکی از مغذیترین و پرطرفدارترین فرآوردههای کنجد است که به دلیل ارزش غذایی بالا و طعم دلپذیر، جایگاه ویژهای در سبد غذایی خانوادههای ایرانی دارد. با این حال، بسیاری از مصرفکنندگان این سؤال را مطرح میکنند که آیا ارده خراب میشود؟ و اگر پاسخ مثبت است، نشانههای خرابی آن چیست؟ شناخت علائم فساد ارده نه تنها از هدررفت مواد غذایی جلوگیری می کند، بلکه از بروز مشکلات گوارشی و مسمومیتهای احتمالی نیز پیشگیری خواهد کرد.
کیفیت ارده تا حد زیادی به شیوه تولید آن بستگی دارد. استفاده از دستگاه ارده سنگی در روشهای سنتی و همچنین بهرهگیری از دستگاه روغن کشی پرس سرد در فرآیندهای صنعتی مدرن، نقش مهمی در حفظ ارزش غذایی و افزایش ماندگاری محصول دارند. تولیدکنندگانی مانند شرکت سپاهان کلدپرسینگ با تکیه بر فناوریهای نوین و استانداردهای بهداشتی، تلاش میکنند محصولی باکیفیت و سالم به بازار عرضه کنند.
در ادامه این مقاله، به بررسی دقیق نشانههای خرابی ارده می پردازیم تا بتوانید با اطمینان بیشتری از این ماده غذایی مفید استفاده کنید.
۱. تغییر بو؛ اولین و مهمترین نشانه فساد ارده
یکی از واضحترین نشانههای خراب شدن ارده، تغییر در بوی آن است. ارده تازه، بویی ملایم، مطبوع و کمی آجیلی دارد که ناشی از روغن طبیعی کنجد است. اگر هنگام باز کردن ظرف، بویی تند، ترش، تلخ یا شبیه به بوی ماندگی و کهنگی احساس کردید، این میتواند نشانه اکسید شدن چربیهای موجود در ارده باشد.
روغن کنجد سرشار از اسیدهای چرب است و در صورت نگهداری نامناسب (قرار گرفتن در معرض نور، گرما یا هوا) به مرور دچار اکسیداسیون میشود. این فرآیند باعث ایجاد بوی ناخوشایند و اصطلاحاً «رنسید» (تند و کهنه) میشود. حتی اگر ظاهر ارده تغییر چندانی نکرده باشد، تغییر بو معمولاً اولین هشداری است که از شروع فساد خبر میدهد.
کیفیت فرآیند تولید نیز در کاهش احتمال این مشکل مؤثر است. تولید ارده با استفاده از دستگاه ارده سنگی یا بهرهگیری از دستگاه روغن کشی پرس سرد باعث میشود روغن طبیعی کنجد با کمترین آسیب حرارتی استخراج شود و پایداری بیشتری داشته باشد. همچنین تولید در شرایط استاندارد توسط مجموعههایی مانند شرکت سپاهان کلدپرسینگ میتواند ریسک اکسید شدن زودهنگام را کاهش دهد. با این حال، حتی بهترین اردهها نیز در صورت نگهداری نادرست ممکن است دچار تغییر بو شوند.
بیشتر بخوانید: خواص کنجد برای سلامتی
۲. تغییر طعم؛ تلخی یا ترشی غیرعادی
دومین نشانه مهم خرابی ارده، تغییر در طعم آن است. ارده سالم طعمی ملایم، کمی شیرین و آجیلی دارد و در دهان حس چربی لطیف و دلپذیری ایجاد میکند. اما اگر هنگام چشیدن مقدار کمی از آن، مزهای تلخ، ترش یا تند احساس کردید، احتمالاً ارده دچار فساد شده است.
تلخ شدن معمولاً به دلیل اکسید شدن روغنها رخ میدهد. در این حالت، ترکیبات شیمیایی جدیدی در اثر تماس با هوا و گرما تشکیل میشوند که طعم نامطبوعی ایجاد میکنند. ترش شدن نیز میتواند در نتیجه رشد میکروارگانیسمها (در صورت ورود رطوبت به ظرف) اتفاق بیفتد. این تغییر طعم حتی اگر خفیف باشد، نشانهای جدی است و مصرف محصول توصیه نمیشود.
نکته مهم این است که گاهی جدا شدن روغن از ارده طبیعی است و به معنای خرابی نیست؛ اما اگر علاوه بر جدا شدن روغن، طعم آن نیز تغییر کرده باشد، باید آن را دور بریزید. برای اطمینان، همیشه پیش از مصرف مقدار کمی از ارده را بچشید و در صورت مشاهده هرگونه تلخی یا ترشی غیرمعمول، از مصرف آن خودداری کنید.
۳. تغییر رنگ؛ تیره شدن یا ایجاد لکههای غیرطبیعی
سومین نشانه خرابی ارده، تغییر در رنگ طبیعی آن است. ارده سالم معمولاً رنگی کرم روشن تا بژ دارد که بسته به نوع کنجد (پوستکنده یا با پوست) ممکن است کمی متفاوت باشد. اما اگر متوجه شدید رنگ آن به شکل غیرعادی تیرهتر شده یا لکههایی خاکستری، سبز یا سیاه روی سطح آن ظاهر شده است، باید به فساد آن شک کنید.
تیره شدن بیش از حد میتواند در اثر اکسیداسیون طولانیمدت روغنها یا نگهداری در معرض نور مستقیم و گرمای زیاد رخ دهد. از طرف دیگر، ایجاد لکه های رنگی یا نقاط کپکمانند معمولاً نشانه ورود رطوبت یا آلودگی میکروبی است. ارده بهطور طبیعی رطوبت بسیار کمی دارد و همین موضوع باعث ماندگاری نسبتاً بالای آن میشود؛ اما اگر قاشق خیس وارد ظرف شود یا درِ آن بهخوبی بسته نشود، احتمال رشد کپک وجود دارد.
در تولید صنعتی استاندارد، چه با دستگاه ارده گیری سنگی و چه با دستگاه روغن کشی پرس سرد، رعایت بهداشت و کنترل کیفیت اهمیت زیادی دارد و مجموعههایی مانند شرکت سپاهان کلدپرسینگ با پایش دقیق فرآیند تولید، احتمال آلودگی اولیه را به حداقل میرسانند. با این حال، شرایط نگهداری در منزل نقش تعیینکنندهای در حفظ رنگ و سلامت ارده دارد.
۴. تغییر بافت؛ سفت شدن غیرعادی یا ایجاد حالت دلمهای
چهارمین نشانه خرابی ارده، تغییر در بافت آن است. ارده تازه بافتی نرم، روان و یکدست دارد. اگرچه جدا شدن لایهای از روغن روی سطح آن کاملاً طبیعی است و با هم زدن به حالت اولیه برمیگردد، اما سفت شدن بیش از حد، ایجاد گلولههای دلمهای یا بافتی کشدار و غیرعادی میتواند نشانه فساد باشد.
سفت شدن غیرطبیعی ممکن است در اثر قرار گرفتن طولانیمدت در دمای پایین یا اکسید شدن چربیها رخ دهد. اما اگر این سفتی همراه با بوی نامطبوع یا تغییر رنگ باشد، احتمال خرابی بسیار بیشتر است. همچنین اگر ارده حالتی کفآلود، حبابدار یا لزج پیدا کند، ممکن است آلودگی میکروبی اتفاق افتاده باشد و مصرف آن توصیه نمی شود.
نکته مهم این است که همیشه تفاوت بین تغییرات طبیعی و علائم فساد را تشخیص دهید. جدا شدن روغن یا کمی تهنشینی طبیعی است، اما تغییر بافت شدید و غیرقابل بازگشت با هم زدن، زنگ خطری جدی محسوب میشود. برای پیشگیری، ارده را در ظرف دربسته، دور از نور و گرما و در محیطی خشک نگهداری کنید تا کیفیت آن برای مدت طولانیتری حفظ شود.
بیشتر بخوانید: خواص ارده کنجد
۵. ایجاد کپک؛ لکههای سبز، سفید یا سیاه روی سطح
پنجمین نشانه خرابی ارده، مشاهده هرگونه کپک روی سطح یا دیوارههای ظرف است. ارده به دلیل چربی بالا و رطوبت کم، بهطور طبیعی محیط مناسبی برای رشد سریع میکروبها نیست؛ اما در صورت ورود آب، استفاده از قاشق خیس یا نگهداری در محیط مرطوب، امکان رشد کپک فراهم میشود.
کپک ممکن است به صورت لکههای کوچک سفید، سبز، خاکستری یا حتی سیاه ظاهر شود. گاهی این لکهها در ابتدا بسیار ریز هستند و فقط روی سطح دیده میشوند، اما بهسرعت گسترش پیدا میکنند. در چنین شرایطی به هیچ عنوان نباید فقط بخش کپکزده را جدا کرده و باقی محصول را مصرف کنید؛ زیرا ریشههای میکروسکوپی کپک میتوانند در سراسر ارده پخش شده باشند.
مصرف ارده کپکزده میتواند باعث مشکلات گوارشی، تهوع و حتی مسمومیت شود. بنابراین با مشاهده کوچکترین نشانه کپک، بهتر است کل محتویات ظرف را دور بریزید.
۶. ایجاد گاز یا تورم در بستهبندی
ششمین و یکی از جدیترین نشانههای فساد، باد کردن درِ ظرف یا تورم بستهبندی است. اگر ارده را در ظرف دربسته یا بستهبندی کارخانهای نگهداری میکنید و متوجه شدید درِ آن برآمده شده یا هنگام باز کردن صدای خروج گاز شنیده میشود، احتمال فعالیت میکروبی وجود دارد.
تولید گاز در داخل ظرف معمولاً به دلیل رشد باکتریها یا مخمرها رخ میدهد. این وضعیت نشان میدهد که محصول دیگر ایمن نیست و مصرف آن میتواند خطرناک باشد. حتی اگر ظاهر یا بوی ارده تغییر محسوسی نکرده باشد، تورم بستهبندی بهتنهایی دلیل کافی برای عدم مصرف است.
در چنین مواردی، از چشیدن یا امتحان کردن آن خودداری کنید و محصول را دور بیندازید. همچنین بهتر است تاریخ تولید و انقضا را بررسی کرده و از نگهداری طولانیمدت ارده پس از باز شدن درب ظرف پرهیز کنید تا از بروز این مشکل جلوگیری شود.
برای شما
جدیدترین محصولات